Sıfır Atık Danışmanlığı Nedir?

Resmî Gazetede 12.07.2019 tarihinde 30829 numarasıyla yayınlanan Sıfır Atık Yönetmeliği’nde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesini danışmanlık hizmetiyle sağlanması Sıfır Atık Danışmanlığıdır.

Verilecek hizmetin ana hedefi Sıfır Atık Yönetim sisteminin kurulması, izlenmesi ve sıfır atık belgesinin alınmasıdır.

Sıfır Atık Yönetim sisteminin amacı ise Sıfır Atık Genel esaslarıyla hareket edecek bir yapının oluşturulması ve kurum bünyesinde bu esasların dışına çıkmanın kabul edilemez ilkeleri olmasının sağlanmasıdır.

Sistem kurulum süreçleri Çalışma ekibinin belirlenmesi, Planlama yapılması, Mevcut durum tespiti, İhtiyaç analizi, Eğitim ve Bilinçlendirme faaliyeti, İzleme, Kayıt tutulması ve İyileştirme faaliyetlerinden oluşmaktadır.

Danışmanlık Kapsamında Sunduğumuz Hizmetler

Sıfır atık yönetim sistemi oluşturulurken aşağıdaki çalışmalar yapılır.

  • Atık Azaltımı ve Önlemeye Yönelik çalışmalar
  • Yeniden Kullanıma Yönelik Çalışmalar
  • İsrafının Azaltılmasına Yönelik Çalışmalar
  • Tedarik ve Lojistik Çalışmaları
  • Bilinçlendirme ve Farkındalığın Arttırılmasına Yönelik Çalışmalar

Bu çalışmalar içerik olarak aşağıdaki esaslar kapsamında yapılmalıdır.

  • Oluşan tehlikesiz nitelikteki geri kazanılabilir kağıt, cam, metal, plastik atıkların diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilmesi,
  • Oluşan atık pil, bitkisel atık yağ, atık elektrikli ve elektronik eşya ile diğer geri kazanılabilir atıkların ayrı olarak biriktirilmesi,
  • 1. ve 2. kriterlerde belirtilmeyen tehlikesiz ve tehlikeli özellik gösteren diğer atıklar ile tıbbi atıkların ilgili mevzuatına uygun olarak biriktirilmesi,
  • Biyo-bozunur atıkların, yoğun oluşum gösterdikleri çay ocakları, kafeterya, yemek hazırlama veya yemek servisinin yapıldığı yerler gibi noktalarda ayrı olarak biriktirilmesi,
  • Biriktirme ekipmanlarında renk kriterine uyulması, atığa özgü bilgilendirici işaret veya yazıların yer alması,
  • Tüm biriktirme ekipmanlarının ihtiyaca ve ilgili mevzuatında verilen kriterlerine uygun hacim, adet ve özellikte olması,
  • Biriktirilen atıkların ilgili idarenin toplama sistemine ve/veya izin ve/veya çevre lisansı bulunan atık işleme tesislerine teslim edilmek üzere, oluşturulan geçici depolama alanında toplanması,
  • Sıfır atık yönetim sistemine ilişkin gerekli bilgilendirme eğitimlerinin verilmesi,
  • Çevre Kanunu ve bu Kanun kapsamında hazırlanan mevzuat doğrultusunda almakla yükümlü olduğu izin ve/veya çevre izin/lisanslarının bulunması,
  • Depozito kapsamındaki ambalajlı ürünlerin satışını gerçekleştiren satış noktaları; tüketiciler tarafından iade edilmek istenen depozitolu içecek ambalajlarının toplanması amacıyla Bakanlıkça esasları belirlenen depozito sistemine katılım sağlamakla ve uygulamakla (Bu kritere uyum 1/1/2021 yılından itibaren aranacaktır)

Sıfır Atık Yönetim Sistemi Uygulaması Esasları

Üretim, tüketim ve hizmet süreçlerinde kaynakların verimli kullanılması amacıyla;
Atık oluşumunun önlenmesi için aşağıdaki çalışmaların koordine edilmesi;

  • Kaynakların verimli kullanılması amacıyla sürdürülebilir üretim ve tüketim modelleri geliştirilerek dayanıklı, tamir edilebilir, yeniden kullanılabilir ve iyileştirilebilir ürünlerin tasarlanması, üretilmesi ve kullanılması esastır.
  • Alternatifi olması halinde, tek kullanımlık/kullan at ürünler yerine yeniden kullanılabilir ürünlerin tercih edilmesine yönlendirilmesi,
  • Tüketici ve ambalajlanan ürün için gerekli güvenlik ve sağlık düzeyini sağlamaya yeterli olandan fazla hacim ve ağırlıkta ambalaj kullanılmamasının sağlanması,
  • Elektrikli ve elektronik eşyalar, tekstiller, mobilyalar, ambalajlar ile inşaat malzemeleri öncelikli olmak üzere, ürünlerin onarılması ve yeniden kullanımlarının sağlanması,
  • Gıda atıklarının oluşumunun önlenmesi için gıdaların üretimi, tedarik zinciri ve kullanımı boyunca ilgili taraflarca gerekli önlemlerin alınması ve gıda atığı önleme planlarının hazırlanması,
  • Gıda bağışı ve insani tüketim için gıdaların yeniden dağıtımlarını teşvik eden uygulamaların tercih edilmesi, gıdaların hayvan yeminde kullanılması veya işlenerek gıda dışı ürünlere dönüştürülmesi yerine öncelikli olarak insani tüketim amacıyla kullanımını sağlayacak tedbirlerin alınması,
  • Ürünlere ve malzemelere ilişkin mevzuata halel getirmeksizin, ürünlerde ve malzemelerde tehlikeli madde kullanımının azaltacak önlemlerin alınması,
  • Özellikle yeniden kullanıma veya geri dönüşüme uygun olmayan atıkların oluşumunun azaltılması,
  • Atık oluşumunun önlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda atıkların azaltılması,
  • Ürün ve malzemelerin yeniden kullanım olanaklarının değerlendirilmesi esastır,
  • Oluşan atıkların türlerine göre uygun olarak biriktirilmesi ve geçici depolanması sırasında çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemlerin alınması esastır,
  • Ayrı olarak biriktirilen atıkların karıştırılmadan toplanması ve öncelikle geri dönüşüm/geri kazanımlarının sağlanması, mümkün olmaması halinde ise çevre kirliliğine yol açmayacak şekilde nihai bertaraflarının sağlanması esastır,
  • Atıkların maddesel veya enerji geri kazanımı amacıyla kullanılarak ekonomiye kazandırılması yaklaşımının öncelikli tercih edilmesi ve düzenli depolamaya gönderilen atık miktarının azaltılması esastır,
  • Sıfır atık yönetim sistemi için idari, mali ve teknik açıdan verimlilik, sürdürülebilirlik ve halkın katılımı ilkeleri esas alınır,
  • Sıfır atık yönetim sisteminin geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, etkin bir şekilde uygulanması amacıyla bilinç ve farkındalık oluşturulması, çevreye duyarlı tutum, davranış ve faaliyetlerin teşvik edilerek desteklenmesi esastır,
  • Sıfır atık yönetim sistemi kapsamındaki faaliyetler ve bu faaliyetlere ilişkin olarak istenen bilgi ve belgeler için Sıfır Atık Bilgi Sistemi kullanımı esastır,

Sıfır Atık Nedir?

Üretim, tüketim ve hizmet süreçlerinde atık oluşumunun önlenmesi, azaltılması, yeniden kullanıma öncelik verilmesi, oluşan atıkların ise kaynağında ayrı biriktirilerek toplanması ve geri dönüşüm ve/veya geri kazanımının sağlanarak bertarafa gönderilecek atık miktarının azaltılması suretiyle çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen yaklaşımıdır.

Amaç
Hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesi

Kapsam
Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4 atık listesinde yer alan atıkları kapsar.
Sanayi işletmelerinden kaynaklanan atıklardan içerik veya yapısal olarak evsel nitelikli atıklara benzer olanlar hariç olmak üzere, bu işletmelerin faaliyetleri sonucunda oluşan proses atıkları Bakanlıkça kriterleri belirleninceye kadar bu Yönetmelikte tanımlanan sıfır atık belgesi kapsamında değerlendirilmez.

Esaslar

  • Atık oluşumunun önlenmesi çalışmaları
  • Döngüsel kaynak kullanımı
  • Sürdürülebilir ürün tercihi
  • Yeniden kullanım
  • Geri Dönüşüm
  • Enerjiye Dönüştürme
  • Bertaraf

Sıfır Atık Yönetim Sisteminin Oluşturulmasına Yönelik Uygulama Takvimi

A) Mahalli İdareler İçin Uygulama Takvimi

Sıfır Atık Yönetim Sistemine Geçmesi Gerekenler Sisteme Geçişlerin Tamamlanması için Son Tarih
1.GRUP
  • Büyükşehir İlçe Belediyeleri
    250.000 Nüfus ve üzeri
31 Aralık 2020
2.GRUP
  • Büyükşehir İlçe Belediyeleri
    250.000 Nüfus altı
  • Büyükşehir Dışındaki İl, İlçe, Belde Belediyeleri
    İl Merkez İlçe Belediyeleri
  • Belediye Birlikleri
31 Aralık 2021
3.GRUP
  • Büyükşehir Dışındaki İl, İlçe, Belde Belediyeleri
    İl Merkez İlçe Belediyeleri Dışındaki Diğer Belediyeler
  • İl Özel İdareleri
    Mücavir Alan Dışı
31 Aralık 2022

 

B) Bina ve Yerleşkeler İçin Uygulama Takvimi

Sıfır Atık Yönetim Sistemine Geçmesi Gerekenler Sisteme Geçişlerin Tamamlanması için Son Tarih
1.GRUP
  • Kamu Kurum ve Kuruluşları
1 Haziran 2020
2.GRUP
  • Organize Sanayi Bölgeleri
  • Havalimanları
  • Limanlar
  • İş merkezi ve Ticari Plazalar
    100 ve üzeri ofis/büro kapasiteli
  • Alışveriş Merkezleri
    5000 metrekare ve üzeri
  • ÇED Yönetmeliği’nin Ek-1 Listesinde Yer Alan
  • Sanayi Tesisleri
  • Eğitim Kurumları ve Yurtlar
    250 ve fazla öğrencisi bulunanlar
  • 100 Oda ve Üstü Konaklama Kapasiteli İşletmeler
  • Sağlık Kuruluşları
    100 yatak ve üzeri kapasiteli
  • Akaryakıt istasyonları ve dinlenme tesisleri
  • 300 ve üzeri konuta sahip siteler
  • Zincir marketler
31 Aralık 2020
3.GRUP
  • Alışveriş Merkezleri
    1000-4999 metrekare
  • İş Merkezi ve Ticari Plazalar
    20-99 arası ofis/büro kapasiteli
  • Tren ve Otobüs Terminalleri
  • ÇED Yönetmeliği Ek-2 Listesinde Yer Alan Sanayi Tesisleri
  • Eğitim Kurumları ve Yurtlar
    50-249 arası öğrencisi bulunanlar
  • 50-99 Arası Oda Konaklama Kapasiteli İşletmeler
  • Sağlık Kuruluşları
    50-99 arası yatak kapasiteli
31 Aralık 2021
4.GRUP
  • Alışveriş Merkezleri
    1000 m2’den az
  • Eğitim Kurumları ve Yurtlar;
    50’den az öğrencisi bulunanlar
  • 50’den Az Oda Konaklama Kapasiteli İşletmeler
  • Sağlık Kuruluşları
    50’den az yatak kapasiteli
31 Aralık 2022